Vẻ đẹp của Đăm Săn trong đoạn trích chiến thắng "Mtao Mxây"

Từ bao đời nay, người Ê-đê đã cùng way wần bên bếp lửa, nghe không biết chán từ đêm này wa đêm khác "khan Đăm Săn", bài ca về người tù trưởng anh hùng của dân tộc mình với những chiến công hiển hách trong xây dựng phát triển buôn làng và bảo vệ cộng đồng chống lại bao kẻ thù hung hãn. Trong chiến công lừng lẫy ấy, ngất ngây lòng người vẫn là đoạn "Chiến thằng Mtao Mxây", chứng tỏ tài năng, bản lĩnh, lòng dũng cảm phi thường và sức mạnh vô địch của Đăm Săn.

Sở dĩ xảy ra cuộc chiến này là do Mtao Mxây đã cướp Hơ Nhị - vợ của Đăm Săn. Đối với người Ê-đê theo chế độ mẫu hệ, việc bị kẻ thù cướp mất vợ là 1 nỗi sĩ nhục của cả cộng đồng. "Chiến thắng Mtao Mxây" là lần thứ hai Đăm Săn fải chiến đấu với kẻ thù để chứng tỏ sự hùng mạnh của Đăm Săn. Chàng fải đối mặt với kẻ thù hung hãn và cũng có sức mạnh phi thường ko kém. Hàng loạt những hình ảnh so sánh trong đoạn trích cho thấy sự tương phản giữa Đăm Săn với kẻ thù, làm nổi bật lên sự hào hùng của chàng và sự thảm hại của Mtao Mây. Đó chính là nét đặc sắc trong nghệ thuật đoạn trích này, tôn vinh vẻ đẹp người anh hùng Đăm Săn.
Vẻ đẹp Đăm Săn hiện rõ ngay từ khi chàng bước chân vào lãnh địa của Mtao Mxây. Tù trưởng Sát hung bạo, du kiêu căng ngạo mạn nhưnng cũng fải e dè sự hiện diện cảu Đăm Săn. Hình ảnh Đăm Săn cùng những người bạn đồng minh của chàng hiện lên dưới mắt kẻ thù thật dũng mãnh với "khố màu sặc sỡ, đầu đội khăn đẹp" cùng khí thế hừng hực " Gươm sáng như mặt trời. Thân mình ở trần như wả dưa, ở thế chờ sẵn như con sóc. Mắt sáng gấp đôigấp ba mắt thường". Hình ảnh so sánh thật đặc trưng đã làm đậm nét phi thường của người anh hùng, Tư thế ấy lại gắn liền hành động thánh thức "chặt ống tre thành ba khúc, xô đổ hàng rào" hàm chứa sức mạnh tuyệt luân của chàng. Khi giáp chiến cùng Đăm Săn, dù Mtao Mxây cũng rất dũng mãnh nhưng vẫn lộ ra sự khiếp sợ trc Đăm Săn. Lời nói của hắn với chàng lộ ra sự hèn nhát " đừng đâm ta lúc ta đang xuống nhé". Đáp lại, Đăm Săn đã bộc lộ sự khinh bỉ kẻ thù bằng tư thế đường hoàng của mình : " Sao ta lại đâm ngươi khi ngươi đang đi xuống nhỉ? Ngươi xem, đến con lợn nái của nhà ngươi dưới đát, ta cũng ko thèm đâm nữa là!".
Cuộc đối đầu của Đăm Săn với Mtao Mxây là cuộc đối đầu giữa 2 tù trưởng dũng mãnh. Phẩm cấht anh hùng theo cách nhìn sử thi là ở sự chiến thắng bằng sức mạnh và sự can đảm. cuộc đối đầu sinh tử áy ko có chỗ dung thân cho kẻ nào hèn nhát. Trong tình cảm tôn vinh ng vợ H Nhị khi nàng ném trầu và thuốc cho chàng để sức lực chàng tăng lên gấp bội.
ĐS ko hề đơn độc trong cuộc chiến vì danh dự này. Chính nghĩa thuộc về chàng khi các tù trưởng bạn hùng mạnh giúp chàng giành lại ng tình nguyện theo ĐS đông như bầy cà tong, đặc như bầy thiêu thân, ùn ùn như kiến mối. Chàn thêm quyền uy, thêm nhìu chiên núm, chiêng bằng - của cải trở thành biểu tượng sức mạnh tuyệt đối của ng` anh hùng.
Chính vì thế, để xứng đáng với chiến công cũng phải có 1 tiệc mừng chiến thắng thật kỳ vĩ. Lời kêu gọi của ĐS có sức mạnh hiệu triệu như 1, bởi chàng đem lại niềm vinh quang chiến thằng hào phóng cũng là để tôn vinh xứng đáng : " Hãy đi lấy rượu bắt trâu! ... Rượ bảy ché, trâu 7 con ... ko còn ai bì kịp.". Nổi bật giữa đám đông hoan hỉ ấy tất yếu phải là ng anh hùng tiêu biểu của cộng đồng: " Và ng` ta bàn tán ko ngừng ... trong lòng mẹ". Vẻ đẹp ấy chỉ có thể xuất hiện trong sử thi người anh hùng, chỉ có ngôn ngữ sử thi mới đem lại những vẻ đẹp độc đáo đến như thế.
Đoạn trích đã đem lại cho ta những cách nhìn độc đáo về ng` anh hùng ĐS trong chiến công bảo vệ buôn làng, đem lại bình yên cho bến nước. lời kể chuyện hấp dẫn cùng ngôn ngữ miêu tả khoa trương tạo đc dấu ấn đặc sắc, chứa đựng những giá trị nhân văn đặc trưng của sử thi. Sử thi anh hùng ĐS wả thật đã hình thành ý thức và tình cảm cộng đồng vững bền của dân tộc Ê-đê, thành di sản wý báu của Tây Nguyên và dân tộc VN, đánh dấu thời đại sử thi rực rỡ với vẻ đẹp "một đi ko trở lại".

 

( Theo vancap3)

Nhắn tin cho tác giả

Số lượt thích: 0 người