Phương pháp nghiên cứu khoa học trong sinh viên
 
I. Trình tự logic của nghiên cứu khoa học:
 
Trình tự nghiên cứu khoa học có thể trình bày ở 6 bước cơ bản sau:
 
01    Phát hiện vấn đề nghiên cứu
02    Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
03    Xây dựng luận chứng
04    Tìm luận cứ lý thuyết và luận cứ thực tiễn
05    Xử lý thông tin, phân tích
06    Tổng hợp kết quả; Kết luận; Khuyến nghị.
 
* Bước 1: Phát hiện vấn đề nghiên cứu
 
Đây là giai đoạn tìm kiếm câu hỏi cần được giải đáp trong quá trình nghiên cứu.
 
Yêu cầu:
 
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu: Tính cấp thiết thể hiện ở mức độ ưu tiên giải đáp những vấn đề mà lý luận và thực tiễn đặt ra.
 
2. Có đầy đủ điều kiện đảm bảo cho việc hoàn thành đề tài không? Điều kiện nghiên cứu bao gồm cơ sở thông tin, tư liệu; phương tiện, thiết bị; quỹ thời gian, năng lực, sở trường của những người tham gia.
 
* Bước 2: Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
 
Đây là những nhận định sơ bộ về bản chất sự vật, do người nghiên cứu đưa ra, là hướng, theo đó người nghiên cứu sẽ thực hiện các quan sát hoặc thực nghiệm.
 
* Bước 3: Xây dựng luận chứng
 
Là cách thức thu thập và sắp xếp các thông tin thu được. Nội dung cơ bản của xây dựng luận chứng là dự kiến kế hoạch thu thập và xử lý thông tin, lên phương án chọn mẫu khảo sát; Dự kiến tiến độ, phương tiện và phương pháp quan sát hoặc thực nghiệm.
 
* Bước 4: Tìm luận cứ lý thuyết và luận cứ thực tiễn
 
Tìm luận cứ lý thuyết là xây dựng cơ sở lý luận của nghiên cứu. Khi xác định được luận cứ lý thuyết, người nghiên cứu biết được những bộ môn khoa học nào cần được vận dụng để làm chỗ dựa cho công trình nghiên cứu.
 
Thu thập dữ liệu để hình thành các luận cứ thực tiễn. Dữ liệu cần thu thập bao gồm những sự kiện và số liệu cần thiết cho việc hoàn thiện luận cứ để chứng minh giả thuyết. Nếu các sự kiện và số liệu không đủ thoả mãn nhu cầu chứng minh giả thuyết, phải có kế hoạch thu thập bổ xung dữ liệu.
 
* Bước 5: Xử lý thông tin, phân tích và bàn luận kết quả xử lý thông tin.
 
Đánh giá mặt mạnh, mặt yếu, chỉ ra những sai lệch đã mắc phải trong quan sát, thực nghiệm, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của những sai lệch ấy, mức độ có thể chấp nhận trong kết quả nghiên cứu.
 
* Bước 6:Tổng hợp kết quả. Kết luận. Khuyến nghị.
 
Tổng hợp để đưa ra bức tranh khái quát về kết quả; Đánh giá điểm mạnh và điểm yếu; Khuyến nghị khả năng áp dụng kết quả và khuyến nghị việc tiếp tục nghiên cứu hoặc chấm dứt sự nghiên cứu.
 
1. Vấn đề nghiên cứu:
 
1.1. Khái niệm: Vấn đề nghiên cứu là câu hỏi được đặt ra khi người nghiên cứu đứng trước những mâu thuẫn giữa tính hạn chế của tri thức hiện có với các yêu cầu phát triển tri thức đó ở trình độ cao hơn.
 
1.2. Phân lớp vấn đề nghiên cứu:
 
Trong nghiên cứu khoa học tồn tại hai lớp vấn đề:
 
Thứ nhất: Đó là lớp vấn đề về bản thân sự vật mà người nghiên cứu cần tìm kiếm.
 
Thứ hai: Đó là lớp vấn đề về phương pháp nghiên cứu để làm sáng tỏ, về lý thuyết và về thực tiễn những vấn đề thuộc lớp thứ nhất.
 
1.3. Phương pháp phát hiện vấn đề:
 
Có nhiều phương pháp để phát hiện vấn đề nghiên cứu, xin giới thiệu một số phương pháp sau:
 
1 Phân tích theo cấu trúc logic của các tài liệu thu thập được.
 
2. Nhận dạng những bất động trong tranh luận tại các hội nghị thảo luận về pháp luật, chính sách.
 
3. Nghĩ ngược lại những quan điểm thông thường.
 
4. Nhân dạng những vướng mắc trong hoạt động thực tế.
 
5. Lắng nghe lời phàn nàn của những người không am hiểu.
 
6. Những câu hỏi bất chợt xuất hiện không phụ thuộc lý do nào.
 
2. Giả thuyết nghiên cứu:
 
2.1 Khái niệm: Giả thuyết nghiên cứu là nhận định sơ bộ, một kết luận giả định về bản chất sự vật, do người nghiên cứu đưa ra để chứng minh hoặc bác bỏ.
 
Đối